عمل لوزه در کودکان؛ بهترین سن جراحی، شرایط و عوارض

عمل لوزه در کودکان زمانی مطرح می‌شود که لوزه‌های کامی به دلیل عفونت‌های مکرر یا ایجاد مشکلات انسدادی، مانند اختلال در تنفس هنگام خواب، برای کودک مشکل‌ساز شده باشند. با این حال، هر کودکی که چند بار گلودرد داشته یا لوزه‌های بزرگی دارد، الزاماً به جراحی نیاز ندارد و تصمیم‌گیری باید بر اساس نوع و شدت علائم، سابقه بیماری و معاینه متخصص گوش، حلق و بینی انجام شود.

سن کودک نیز به تنهایی تعیین‌کننده نیاز به جراحی نیست. در واقع، پزشک ابتدا بررسی می‌کند که ادامه مشکل چه اثری بر تنفس، خواب، تغذیه و سلامت کودک دارد و سپس با در نظر گرفتن شرایط عمومی او درباره مناسب بودن جراحی تصمیم می‌گیرد.

دکتر کیوان آقازاده، متخصص گوش، حلق و بینی، فلوشیپ فوق‌تخصصی جراحی سر و گردن و دانشیار دانشگاه علوم پزشکی تهران است و در زمینه جراحی‌های گوش، حلق و بینی و سر و گردن فعالیت دارد.

جراحی لوزه و توده‌های گردنی اطفال نیز از خدمات جراحی ایشان است که متناسب با شرایط بیمار با روش‌های رایج و تجهیزات جدید انجام می‌شود.

عمل لوزه در کودکان به زبان ساده

عمل لوزه یا تونسیلکتومی جراحی‌ای است که طی آن لوزه‌های کامی، یعنی دو توده بافتی قرارگرفته در دو طرف انتهای گلو، برداشته می‌شوند. این جراحی در کودکان معمولاً با بیهوشی عمومی انجام می‌شود و ممکن است به دلیل عفونت‌های مکرر لوزه یا مشکلات تنفسی مرتبط با بزرگی آن‌ها مطرح شود. تشخیص اینکه کودک واقعاً به جراحی نیاز دارد، پس از بررسی علائم و معاینه توسط متخصص گوش، حلق و بینی انجام می‌شود.

چه زمانی کودک نیاز به عمل لوزه دارد؟

نیاز به برداشتن لوزه در کودکان تنها بر اساس اندازه لوزه یا وقوع چند گلودرد معمولی تعیین نمی‌شود. دو علت مهمی که می‌توانند جراحی را مطرح کنند، التهاب و عفونت‌های مکرر و مستند لوزه و اختلالات تنفسی هنگام خواب هستند. در مورد عفونت‌های مکرر، تعداد، شدت و مستند بودن دوره‌های بیماری در تصمیم‌گیری اهمیت دارد.

متخصص ممکن است جراحی لوزه کودک را در شرایطی مانند موارد زیر بررسی کند:

عفونت‌های مکرر و قابل‌توجه لوزه که بر سلامت و زندگی روزمره کودک اثر گذاشته‌اند.

بزرگی لوزه‌ها همراه با اختلال در تنفس، به‌ویژه هنگام خواب.

خرخر مداوم همراه با نشانه‌های انسداد راه هوایی یا وقفه‌های تنفسی مشکوک در خواب.

آپنه انسدادی خواب در کودکانی که پس از ارزیابی پزشکی، جراحی برای آن‌ها مناسب تشخیص داده می‌شود.

برخی موارد آبسه اطراف لوزه، به‌خصوص در صورت تکرار یا وجود شرایط بالینی خاص.

بنابراین چند بار گلودرد یا مشاهده لوزه‌های بزرگ، به‌تنهایی به معنی نیاز قطعی به عمل نیست. علت علائم، شدت آن‌ها و تأثیری که بر خواب، تنفس و وضعیت عمومی کودک دارند باید در کنار معاینه و سابقه پزشکی بررسی شوند.

به نقل از: Cambridge University Hospitals NHS Foundation Trust

متن انگلیسی:

“Indications for removal of tonsils are sleep disordered breathing or recurrent tonsillitis.”

ترجمه فارسی:

از دلایل برداشتن لوزه‌ها می‌توان به اختلالات تنفسی هنگام خواب یا التهاب مکرر لوزه اشاره کرد.

بهترین سن عمل لوزه در کودکان چه سنی است؟

برای همه کودکان یک «بهترین سن» ثابت برای عمل لوزه وجود ندارد. زمان مناسب جراحی بیشتر از آنکه به رسیدن کودک به یک سن مشخص وابسته باشد، به علت جراحی، شدت علائم، تعداد و وضعیت عفونت‌های قبلی، مشکلات تنفسی هنگام خواب و شرایط عمومی کودک بستگی دارد. راهنمای آکادمی گوش، حلق و بینی آمریکا نیز تصمیم‌گیری برای تونسیلکتومی را بر اساس اندیکاسیون‌های بالینی مانند عفونت‌های مکرر و اختلالات تنفسی هنگام خواب مطرح می‌کند، نه رسیدن کودک به یک سن واحد.

برای مثال، کودکی که به دلیل بزرگی لوزه‌ها دچار آپنه انسدادی خواب و مشکلات قابل‌توجه تنفسی شده است، شرایط متفاوتی با کودکی دارد که تنها گاهی گلودرد می‌گیرد. به همین دلیل، سن عمل لوزه در کودکان باید در کنار شدت بیماری، وضعیت خواب و تنفس، بیماری‌های زمینه‌ای و ارزیابی متخصص گوش، حلق و بینی در نظر گرفته شود.

والدین نباید صرفاً با این تصور که کودک «هنوز به سن عمل نرسیده است» مراجعه یا ارزیابی پزشکی را به تعویق بیندازند. اگر علائمی مانند خرخر مداوم، وقفه تنفسی هنگام خواب یا عفونت‌های مکرر و قابل‌توجه وجود دارد، بهتر است ابتدا علت و شدت مشکل مشخص شود و سپس درباره زمان مناسب جراحی تصمیم گرفته شود.

آیا عمل لوزه برای کودکان زیر ۳ سال انجام می‌شود؟

بله، زیر ۳ سال بودن به‌تنهایی به معنای ممنوع بودن عمل لوزه نیست و در صورت وجود دلیل پزشکی مناسب ممکن است جراحی برای کودک خردسال نیز مطرح شود. با این حال، سن پایین در برنامه‌ریزی جراحی اهمیت دارد و ارزیابی شرایط تنفسی، وضعیت عمومی کودک و مراقبت پس از عمل در این گروه با دقت بیشتری انجام می‌شود.

یکی از تفاوت‌های مهم مربوط به مراقبت پس از جراحی است. راهنمای بالینی American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery Foundation توصیه می‌کند کودکانی که هنگام جراحی کمتر از ۳ سال سن دارند، پس از تونسیلکتومی برای پایش شبانه در بیمارستان تحت نظر قرار گیرند. همچنین در برخی کودکان خردسال که علت جراحی اختلالات تنفسی هنگام خواب است، ممکن است بررسی‌های تکمیلی پیش از عمل اهمیت بیشتری پیدا کند.

به نقل از: American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery Foundation

متن انگلیسی:

“Clinicians should arrange for overnight, inpatient monitoring of children after tonsillectomy if they are under the age of three years old…”

ترجمه فارسی:

پزشکان باید برای کودکانی که هنگام جراحی لوزه کمتر از سه سال سن دارند، پایش شبانه و بستری پس از عمل را در نظر بگیرند.

آیا اندازه بزرگ لوزه به تنهایی دلیل عمل است؟

خیر. بزرگ بودن لوزه در معاینه به‌تنهایی به معنی نیاز قطعی کودک به جراحی نیست. اندازه لوزه باید در کنار علائم کودک بررسی شود؛ به‌خصوص اینکه آیا بزرگی لوزه با خرخر مداوم، اختلال تنفسی هنگام خواب، وقفه‌های تنفسی، مشکل بلع یا سایر مشکلات بالینی همراه است یا خیر.

حتی در ارزیابی اختلالات تنفسی هنگام خواب نیز ممکن است شدت علائمی که والدین گزارش می‌کنند با ظاهر و اندازه لوزه در معاینه کاملاً مطابقت نداشته باشد. در چنین شرایطی، متخصص می‌تواند بر اساس وضعیت کودک بررسی‌های بیشتری مانند ارزیابی اختلالات خواب را مطرح کند؛ بنابراین تصمیم به جراحی حاصل بررسی مجموعه علائم، معاینه و شرایط کودک است، نه فقط اندازه ظاهری لوزه‌ها.

علائم بزرگی لوزه در کودکان چیست؟

بزرگی لوزه‌های کامی در بعضی کودکان ممکن است بدون علامت باشد، اما اگر فضای حلق را محدود کند می‌تواند روی تنفس، خواب یا بلع اثر بگذارد. مهم‌ترین علائمی که ممکن است همراه بزرگی لوزه دیده شوند عبارت‌اند از:

خرخر مداوم هنگام خواب

تنفس دهانی، به‌ویژه هنگام خواب

خواب بی‌قرار یا بیدار شدن‌های مکرر

مشاهده مکث یا وقفه‌های مشکوک در تنفس هنگام خواب

مشکل در بلع برخی غذاها در بعضی کودکان

خواب‌آلودگی، تحریک‌پذیری یا کاهش تمرکز در طول روز در صورت اختلال خواب قابل‌توجه

وجود یک یا چند مورد از این علائم الزاماً به معنی نیاز به جراحی نیست. شدت علائم، مدت ادامه آن‌ها، وضعیت تنفس هنگام خواب و معاینه کودک باید در کنار یکدیگر بررسی شوند تا مشخص شود بزرگی لوزه‌ها واقعاً عامل مشکل است یا علت دیگری وجود دارد.

خرخر کودک چه زمانی می‌تواند با لوزه‌ها ارتباط داشته باشد؟

خرخر در کودک همیشه به معنی بیماری یا نیاز به جراحی لوزه نیست. با این حال، اگر خرخر به‌صورت مداوم رخ دهد و با نشانه‌هایی مانند تنفس سخت هنگام خواب، خواب بی‌قرار، تنفس دهانی یا وقفه‌های تنفسی مشاهده‌شده همراه باشد، بزرگی لوزه‌های کامی می‌تواند یکی از عوامل انسداد راه هوایی باشد.

در چنین شرایطی متخصص گوش، حلق و بینی علاوه بر معاینه لوزه‌ها، شدت علائم و کیفیت خواب کودک را بررسی می‌کند. در برخی کودکان، به‌خصوص زمانی که شدت علائم مشخص نیست یا بین علائم گزارش‌شده و یافته‌های معاینه هماهنگی وجود ندارد، ممکن است بررسی تخصصی خواب مانند پلی‌سومنوگرافی (Sleep Study) برای ارزیابی دقیق‌تر اختلالات تنفسی هنگام خواب مطرح شود.

بنابراین خرخر به‌تنهایی معیار مناسبی برای تصمیم به عمل نیست؛ آنچه اهمیت بیشتری دارد، مداوم بودن خرخر و همراهی آن با شواهد اختلال در تنفس یا خواب کودک است.

تفاوت لوزه کودک با لوزه سوم چیست؟

لوزه‌هایی که هنگام باز کردن دهان در دو طرف انتهای گلو دیده می‌شوند، لوزه‌های کامی هستند و در عمل تونسیلکتومی معمولاً همین بافت‌ها برداشته می‌شوند. در مقابل، لوزه سوم یا آدنوئید در قسمت پشت بینی و بالاتر از حلق قرار دارد و با نگاه معمولی داخل دهان قابل مشاهده نیست.

در بعضی کودکان ممکن است بزرگی لوزه‌های کامی و لوزه سوم هم‌زمان وجود داشته باشد و هر دو در ایجاد مشکلات تنفسی هنگام خواب نقش داشته باشند. در چنین مواردی، بر اساس معاینه و تشخیص پزشک ممکن است جراحی هم‌زمان مطرح شود، اما ارزیابی و درمان لوزه سوم موضوع جداگانه‌ای است.

عمل لوزه در کودکان چگونه انجام می‌شود؟

عمل لوزه در کودکان معمولاً تحت بیهوشی عمومی و از داخل دهان انجام می‌شود. در روز جراحی، کودک توسط تیم پرستاری، متخصص بیهوشی و جراح ارزیابی می‌شود. پس از بیهوشی، جراح بدون ایجاد برش روی پوست گردن، از راه دهان به لوزه‌ها دسترسی پیدا می‌کند و بافت لوزه را مطابق روش جراحی انتخاب‌شده برمی‌دارد؛ سپس خونریزی محل جراحی کنترل می‌شود.

پس از پایان جراحی، کودک به بخش ریکاوری منتقل می‌شود تا بیداری و وضعیت عمومی او پس از بیهوشی تحت نظر قرار گیرد و سپس برای ادامه مراقبت به بخش بازگردد. روش دقیق برداشتن لوزه می‌تواند بر اساس علت جراحی، سن و شرایط کودک متفاوت باشد؛ جزئیات تکنیک‌های مختلف در صفحه اصلی جراحی لوزه توضیح داده شده است.

بیشتر بخوانید:

عمل لوزه چیست و چگونه انجام می‌شود؟

بیهوشی عمل لوزه کودکان چگونه است؟

جراحی لوزه کودک معمولاً با بیهوشی عمومی انجام می‌شود؛ یعنی کودک هنگام جراحی خواب است و در طول عمل دردی احساس نمی‌کند. پیش از جراحی نیز وضعیت کودک از نظر آمادگی برای بیهوشی بررسی می‌شود و والدین می‌توانند درباره روند بیهوشی و نگرانی‌های خود با متخصص بیهوشی صحبت کنند.

سابقه بیماری‌های کودک، داروهای مصرفی، حساسیت‌ها و همچنین بیماری‌های اخیر مانند تب، سرماخوردگی یا عفونت تنفسی باید به تیم درمان اطلاع داده شود؛ زیرا ممکن است بر برنامه بیهوشی یا زمان انجام جراحی اثر بگذارد. بیهوشی عمومی یک روش شناخته‌شده در جراحی کودکان است، اما مانند هر اقدام پزشکی بدون ریسک نیست و شرایط هر کودک باید پیش از عمل به‌صورت جداگانه ارزیابی شود.

به نقل از: Evelina London Children's Hospital, Guy's and St Thomas' NHS Foundation Trust

متن انگلیسی:

“We give your child a general anaesthetic. This is a medicine that makes your child sleep and stops them feeling any pain during the procedure.”

ترجمه فارسی:

به کودک بیهوشی عمومی داده می‌شود؛ دارویی که باعث می‌شود کودک در طول جراحی خواب باشد و هنگام انجام عمل دردی احساس نکند.

عمل لوزه کودکان چقدر طول می‌کشد؟

مدت خود جراحی لوزه در بسیاری از کودکان حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه است، اما زمان دقیق می‌تواند با توجه به شرایط کودک و نوع جراحی متفاوت باشد. Royal United Hospitals Bath NHS Foundation Trust در راهنمای جراحی لوزه کودکان، مدت خود عمل را حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه ذکر کرده است.

این زمان را نباید با کل مدت حضور کودک در بخش جراحی اشتباه گرفت. آماده‌سازی برای بیهوشی، انجام جراحی و حضور در ریکاوری باعث می‌شود کودک مدت بیشتری از بخش یا والدین دور باشد؛ در همان راهنمای بیمارستان Bath، مجموع زمان حضور در بخش عمل حدود یک ساعت ذکر شده است. پس از آن نیز کودک تا رسیدن به شرایط مناسب برای ادامه مراقبت یا ترخیص تحت نظر می‌ماند.

آیا عمل لوزه در کودکان خطرناک است؟

جراحی لوزه یکی از عمل‌های شناخته‌شده در حوزه گوش، حلق و بینی است، اما مانند هر جراحی دیگری بدون ریسک نیست. بیشتر کودکان دوره جراحی و بهبودی را بدون مشکل جدی طی می‌کنند، با این حال احتمال عوارضی مانند خونریزی، واکنش‌های مرتبط با بیهوشی، کاهش دریافت مایعات و مشکلات تنفسی در برخی کودکان وجود دارد.

میزان ریسک برای همه کودکان یکسان نیست. سن کودک، علت جراحی، وجود آپنه انسدادی خواب، بیماری‌های زمینه‌ای و وضعیت عمومی او می‌توانند بر نوع مراقبت و پایش پس از عمل تأثیر بگذارند. برای مثال، راهنمای تخصصی AAO-HNS پایش شبانه پس از جراحی را برای کودکان زیر سه سال یا مبتلا به آپنه انسدادی خواب شدید توصیه می‌کند.

بنابراین هدف از ارزیابی پیش از عمل این است که شرایط هر کودک به‌صورت جداگانه بررسی شود و والدین نیز از فواید مورد انتظار و خطرات احتمالی جراحی آگاه باشند.

عوارض عمل لوزه در کودکان چیست؟

بعد از عمل لوزه کودک، گلودرد، ناراحتی هنگام بلع و در برخی موارد گوش‌درد می‌تواند بخشی از روند طبیعی بهبود باشد و نباید هر علامتی را به معنای ایجاد عارضه در نظر گرفت. تهوع یا استفراغ نیز ممکن است به‌خصوص در ساعات ابتدایی بعد از جراحی دیده شود.

مهم‌ترین مشکلاتی که پس از جراحی باید مورد توجه قرار گیرند عبارت‌اند از:

• خونریزی از محل جراحی

کم‌آبی بدن در صورتی که کودک به دلیل درد نتواند مایعات کافی دریافت کند

• تهوع یا استفراغ، به‌ویژه اگر ادامه‌دار باشد و مانع نوشیدن مایعات شود
• عوارض مرتبط با بیهوشی
• مشکلات تنفسی، به‌خصوص در کودکانی که از قبل اختلالات تنفسی هنگام خواب دارند
• به‌ندرت، عفونت یا سایر مشکلاتی که نیاز به ارزیابی پزشکی دارند

علائم قابل انتظار معمولاً با روند بهبود کاهش پیدا می‌کنند، اما خونریزی، دشواری در تنفس، ناتوانی در نوشیدن مایعات یا بدتر شدن غیرعادی وضعیت کودک باید جدی گرفته شود.

خونریزی بعد از عمل لوزه کودک

خونریزی یکی از مهم‌ترین عوارضی است که والدین باید پس از جراحی لوزه نسبت به آن هوشیار باشند. خونریزی ممکن است در ساعات ابتدایی بعد از عمل یا در روزهای بعد و طی روند ترمیم زخم ایجاد شود. مشاهده خون تازه و روشن از دهان یا بینی، استفراغ خون تازه یا خونریزی قابل‌توجه از محل جراحی نیاز به ارزیابی پزشکی فوری دارد.

در صورت مشاهده خونریزی واضح، بهتر است والدین برای متوقف کردن آن به روش‌های خانگی اتکا نکنند و کودک را طبق دستور تیم جراحی برای ارزیابی فوری به مرکز درمانی منتقل کنند. همچنین اگر کودک دچار مشکل تنفسی، ضعف غیرعادی یا سایر نشانه‌های نگران‌کننده همراه با خونریزی باشد، مراجعه اورژانسی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

دوران نقاهت عمل لوزه در کودکان چقدر است؟

دوران نقاهت عمل لوزه در کودکان معمولاً حدود یک تا دو هفته طول می‌کشد، اما سرعت بهبود در همه کودکان یکسان نیست. در روزهای ابتدایی گلودرد، درد هنگام بلع، خستگی و گاهی درد ارجاعی به گوش شایع است. طبق راهنمای Cambridge University Hospitals، دوره بهبودی پس از جراحی می‌تواند تا حدود دو هفته ادامه داشته باشد.

در این مدت دریافت مایعات کافی اهمیت زیادی دارد، زیرا درد هنگام بلع ممکن است باعث شود کودک کمتر بنوشد و در نتیجه در معرض کم‌آبی قرار گیرد. استراحت در روزهای ابتدایی و بازگشت تدریجی به فعالیت‌های معمول نیز توصیه می‌شود. شدت درد ممکن است در طول دوره نقاهت ثابت نباشد و بهبود کامل معمولاً به‌تدریج اتفاق می‌افتد.

زمان دقیق بازگشت کودک به فعالیت‌های روزانه به وضعیت عمومی او و توصیه جراح بستگی دارد. اگر کودک دچار خونریزی، مشکل در نوشیدن مایعات، مشکلات تنفسی یا بدتر شدن غیرعادی علائم شود، باید مطابق توصیه تیم درمان ارزیابی پزشکی انجام شود.

بعد از عمل لوزه کودک چه مراقبت‌هایی لازم است؟

مراقبت‌های پس از جراحی نقش مهمی در طی شدن مناسب دوران بهبود دارند، اما دستورهای جراح و مرکز درمانی کودک باید در اولویت قرار گیرند. به طور کلی، مهم‌ترین موارد عبارت‌اند از:

تشویق کودک به نوشیدن مایعات کافی

کنترل درد با داروهایی که پزشک یا تیم درمان تجویز کرده است

رعایت توصیه‌های جراح درباره غذا و نحوه بازگشت به رژیم معمول

استراحت کافی، به‌خصوص در روزهای ابتدایی

دور نگه داشتن کودک از افراد مبتلا به سرماخوردگی و عفونت‌های تنفسی در دوره نقاهت

توجه به علائم هشدار، به‌ویژه خونریزی یا ناتوانی کودک در نوشیدن مایعات

Cambridge University Hospitals نیز بر نوشیدن مایعات کافی و بازگشت به تغذیه معمول به محض تحمل کودک تأکید می‌کند. جزئیات مربوط به غذا، کنترل درد و مراقبت روزبه‌روز پس از جراحی در مقاله اختصاصی مراقبت‌ها توضیح داده می‌شود.

کودک چه زمانی بعد از عمل می‌تواند به مدرسه برگردد؟

معمولاً توصیه می‌شود کودک حدود یک تا دو هفته پس از جراحی به مدرسه یا مهدکودک نرود. راهنمای Cambridge University Hospitals مدت یک تا دو هفته را، بسته به نوع عمل لوزه، ذکر می‌کند و چند مرکز دیگر NHS نیز در بسیاری از کودکان حدود دو هفته استراحت از مدرسه را توصیه کرده‌اند.

با این حال، بازگشت به مدرسه فقط بر اساس تعداد روزهای گذشته تعیین نمی‌شود. کودک باید از نظر وضعیت عمومی، توانایی خوردن و نوشیدن، کنترل درد و روند بهبود در شرایط مناسبی باشد و دستور جراح نیز رعایت شود. به همین دلیل، اگر پزشک برای کودک مدت متفاوتی در نظر گرفته باشد، همان توصیه بر زمان‌های عمومی مقدم است.

آیا برداشتن لوزه باعث ضعیف شدن سیستم ایمنی کودک می‌شود؟

لوزه‌ها بخشی از بافت لنفاوی و سیستم ایمنی بدن هستند و در شناسایی و مقابله با عوامل بیماری‌زا نقش دارند. با این حال، سیستم ایمنی تنها به لوزه‌ها وابسته نیست و بخش‌های متعدد دیگری از بدن نیز در دفاع در برابر عفونت‌ها مشارکت می‌کنند. Cambridge University Hospitals نیز توضیح می‌دهد که بدن پس از برداشتن لوزه‌ها همچنان قادر به مقابله با عفونت‌هاست.

بنابراین درست نیست که بگوییم لوزه‌ها «هیچ نقشی» در سیستم ایمنی ندارند؛ در مقابل، برداشتن لوزه نیز به معنای از کار افتادن سیستم ایمنی کودک نیست. تصمیم به جراحی زمانی مطرح می‌شود که پزشک پس از بررسی شرایط کودک، انتظار داشته باشد مزایای درمان مشکلاتی مانند اختلال تنفسی هنگام خواب یا عفونت‌های مکرر، از حفظ لوزه‌های مشکل‌ساز بیشتر باشد.

چه زمانی باید برای بررسی لوزه کودک به متخصص مراجعه کرد؟

هر گلودرد یا خرخر کوتاه‌مدت به معنی نیاز به جراحی نیست، اما اگر مشکلات کودک تکرار شوند یا بر خواب، تنفس و زندگی روزمره او تأثیر بگذارند، ارزیابی توسط متخصص گوش، حلق و بینی می‌تواند به مشخص شدن علت کمک کند.

به‌خصوص در شرایط زیر بهتر است کودک برای بررسی دقیق‌تر معاینه شود:

عفونت‌های مکرر و قابل‌توجه لوزه

خرخر مداوم هنگام خواب

مشاهده مکث یا وقفه در تنفس کودک هنگام خواب

تنفس دشوار یا خواب بسیار بی‌قرار

مشکل قابل‌توجه در بلع

بزرگی واضح لوزه‌ها همراه با علائم تنفسی یا خواب

ادامه‌دار بودن علائم یا تأثیر آن‌ها بر وضعیت عمومی کودک

دکتر کیوان آقازاده متخصص گوش، حلق و بینی، فلوشیپ فوق‌تخصصی جراحی سر و گردن و دانشیار دانشگاه علوم پزشکی تهران است. جراحی لوزه اطفال نیز از حوزه‌های فعالیت جراحی ایشان محسوب می‌شود و انتخاب روش درمان یا جراحی بر اساس شرایط هر کودک انجام می‌شود.

پرسش‌های متداول درباره عمل لوزه در کودکان

۱. بهترین سن عمل لوزه در کودکان چه زمانی است؟

یک سن ثابت به عنوان بهترین سن برای همه کودکان وجود ندارد. علت جراحی، شدت علائم، وضعیت تنفس هنگام خواب، بیماری‌های زمینه‌ای و شرایط عمومی کودک در تعیین زمان مناسب اهمیت بیشتری دارند.

۲. آیا عمل لوزه کودکان خطرناک است؟

جراحی لوزه یک عمل شناخته‌شده در ENT است، اما مانند هر جراحی دیگری بدون ریسک نیست. خونریزی، کم‌آبی، مشکلات مرتبط با بیهوشی و برخی مشکلات تنفسی از مواردی هستند که تیم درمان پیش و پس از جراحی به آن‌ها توجه می‌کند.

۳. عمل لوزه کودک چند ساعت طول می‌کشد؟

خود جراحی معمولاً بسیار کوتاه‌تر از چند ساعت است و در بسیاری از کودکان حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه طول می‌کشد. با این حال، آماده‌سازی برای بیهوشی، ریکاوری و مراقبت پس از عمل باعث می‌شود کل زمان حضور کودک در بخش جراحی بیشتر باشد.

۴. آیا عمل لوزه کودکان با بیهوشی انجام می‌شود؟

بله. جراحی لوزه کودکان معمولاً تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود و کودک در طول عمل خواب است. پیش از جراحی نیز متخصص بیهوشی شرایط پزشکی کودک را بررسی می‌کند.

۵. آیا کودک بعد از برداشتن لوزه بیشتر مریض می‌شود؟

برداشتن لوزه به معنی از بین رفتن توانایی سیستم ایمنی برای مقابله با عفونت‌ها نیست. لوزه‌ها بخشی از سیستم ایمنی هستند، اما بدن با استفاده از سایر اجزای این سیستم همچنان قادر به دفاع در برابر عوامل بیماری‌زا است.

۶. کودک چند روز بعد از عمل می‌تواند به مدرسه برگردد؟

در بسیاری از کودکان حدود یک تا دو هفته دوری از مدرسه توصیه می‌شود، اما زمان دقیق بازگشت به وضعیت کودک، روند بهبودی و دستور جراح بستگی دارد.

۷. آیا لوزه سوم هم همراه لوزه‌ها برداشته می‌شود؟

نه در همه کودکان. لوزه سوم یا آدنوئید با لوزه‌های کامی متفاوت است. اگر بررسی پزشک نشان دهد لوزه سوم نیز در ایجاد مشکلات تنفسی نقش دارد، ممکن است جراحی هم‌زمان آن مطرح شود.

[لینک داخلی: لوزه سوم چیست و چگونه درمان می‌شود؟]

۸. آیا ممکن است لوزه بعد از عمل دوباره رشد کند؟

این احتمال به روش جراحی بستگی دارد. در تونسیلکتومی داخل‌کپسولی (Intracapsular) مقدار بسیار کمی از بافت لوزه عمداً باقی می‌ماند و در درصد کمی از کودکان ممکن است این بافت دوباره بزرگ شود. Cambridge University Hospitals نیز احتمال اندک رشد مجدد بافت لوزه، به‌ویژه پس از روش داخل‌کپسولی، را ذکر کرده است.

سخن پایانی

تصمیم برای عمل لوزه در کودکان تنها بر اساس سن یا بزرگ بودن ظاهر لوزه‌ها گرفته نمی‌شود. عفونت‌های مکرر، مشکلات تنفسی و اختلالات خواب، وضعیت عمومی کودک و یافته‌های معاینه باید در کنار یکدیگر بررسی شوند تا مشخص شود جراحی لازم است یا می‌توان کودک را بدون عمل تحت نظر گرفت.

اگر کودک شما دچار عفونت‌های مکرر لوزه، بزرگی لوزه، خرخر مداوم یا مشکلات تنفسی هنگام خواب است، معاینه متخصص گوش، حلق و بینی می‌تواند به مشخص شدن علت علائم و نیاز یا عدم نیاز به جراحی کمک کند.